Kjeldene er ikkje heilt eintydige når det kjem til kor mange gravhaugar og røyser som i si tid låg i Emblemsvågen. Per Fett har klart å beskrive 4 av desse for ettertida, men det er ikkje umoglega at der var fleire som var opna og burte i løpet av 1800-talet ein gong. Per Fett nemner i alle fall «en stor mengde smaa rundhauger....som i 1874 blev udgravne, uden at noget fund blev gjort». Han nemner også Nicolaysen (1875) s. 241 som kjelde. Det er vanskeleg å vite om dette er dei same 4 haugane som seinare vart registrerte, men påstanden om at der ikkje vart funne noko kan tyde på at det ikkje var dei same. Det kan altså ha vore mange fleire enn 4 graver i emblemsvågen. Her er utdrag frå Per Fett sin seinare omtale av desse gravhaugane som vart daterte til tida 300-600 e. Kr.

 

To av av desse vart omtala som ein «gravflokk» på ei terasse 75 meter nordvest for vågsbotnen. Den eine vart utgraven kring 1870 og låg tett aust for naustvegen. Der fann dei ei steinkiste med våpen og bein. Haugen var vekke i 1950. Tett sørvest for den første låg det ein identisk haug med tverrmål på 2, 9 meter og 1,5 meter i høgda. Denne var urøyvd og begrodd med bjørk. Haug nummer 4 låg 3,3 meter nord for det inste naustet. Det var berre tufta att kring 1900 og tverrmålet langt større med omlag 10 meter. Det er mogeleg at det var kring denne største haugen at dei små haugane vart observert i si tid. Frå funnkatalogen til Historisk museum (UNIMUS) kan me lesa ytterlegare informasjon om desse funna. Her er Per Fett si registrering i heftet «Førhistoriske minne på Sunnmøre. 13: Borgund Prestegjeld» frå 1950 utheva, medan teksten frå funnkatalogen er skråstilt.

 

B7449 I – Fvt. mannsgrav frå fk. nr. 1, grav 2. Bilete: tilv. Fig. 15. Tilv. i B. M. Årbok 1922-23.

Spandformet lerkar, sml. Ab. 04, fig.31, av ganske godt, tyndt mørkegraat gods. Orneringen meget enkel og utført med et kamlignende instrument med tre ganske brede tænder, hvorav den midterste har hat et litet hak som har efterlatt en svakt ophøiet list i bunden av furen. Med denne kam er trukket et baand rundt karret omtrent en tomme under randen og herfra vertikalt ned til ca. 1 cm. over bunden, slik at de stripete felter veksler med noget smalere glatte. Det vel 1 cm. brede felt ovenfor bunden er orneret med et belte paa 6 tynde linjer, ogsaa trukket med kamlignende redskap. Bunden er knust, men foreligger næsten komplet. Væggen er et sted sprukket fra øverst til nederst. Ellers er karret helt og vel bevaret. Høide 13,1, bredde over randen 15,9 cmb.
Spydspiss av formen Nye Jernaldersfund, fig. 73, 77 men forholdsvis slankere. Forrustet, men formen tydelig. Spor av træ i falen. Længde 20,4 cm. Avb. fig. 15c.
Deler av skelet av fuldvoksent individ, særlig av hjerneskallen og rygsøilen

 

B7449 II – Fvt. mannsgrav frå fk. nr. 1, grav 1. Bilete: tilv. Fig. 14, 16. Tilv. I B. M. Årbok 1922-23

Tveegget sverd nedlagt i træslire med halvrund dopsko av jern, nær Evebøsverdets V. J. G., fig. 253, men som det synes, uten knap. Ogsaa haandtaket har været belagt med træ og knappen har rimeligvis været av samme materiale. Sverdet forelaa komplet i 2 stykker i graven. Længde tilsammen vel 90 cm. Avb. fig. 14b. Slank liten spydspiss med mothaker, R 212. Den ene agnor knækket, men tilstede. Falen ubetydelig defekt, ellers godt bevaret. Længde 22,8 cm. Avb. fig. 16c.
Odden og et stykke av bladet av en kniv, sterkt rustetd. Saks av almindelig ældre jernaldersform, meget rustætt og knækket i fire stykkere. Simpel beltespænde av jern av form som et cirkelsegment. Tornen tilstede fastrustet. Bredde 4,5 cmf. Slank beltesten av hvit kvartsit, R. 154-155, med indfatningsfure og ubetydelige slagmerker paa den øvre hvælvede side. Længde 10,6 cmg. Et 7,9 cm. langt stykke av et kvartsbryne med ovalt tversnit, slitt helt rundth. 2 ubestemmelige jernstykkeri. Stykker av menneskelig skelet, nemlig av hodeskalle og laarben.

 

B7450 – Beltestein, skal vere frå fk. nr. 1, grav 4. Tilv. I B. M. Årbok 1922-23.

En beltesten av rødbrun kvartsit, temmelig slank form, med indfatningsfure og tydelige slagmerker øe besøkte stedet i septbr. Skaarene laa i en fordypning, som kunde være rester av et muret gravkammer, høit og noget ekscentrisk i en stor, tør stenrøis. Beretning i arkivet. Gave fra Skak Johannesen Lomelde. (7549).paa begge sider. Længde 9,7 cm. Fundet for flere aar siden av P. Emlems far i en hellekiste i nordøstre side av samme haug paa Emlem, Borgund s. og p., Møre, g.-nr. 6, br.-nr. 5. Intet andet fandtes. Kisten blev kastet igjen uten nærmere undersøkelse.

 

B7548 I – Brot av spannforma krukke frå fk. nr. 1. Tilv. I B. M. Årbok 1923-24

Spandformet lerkar, sml. Ab. 04, fig.31, av ganske godt, tyndt mørkegraat gods. Orneringen meget enkel og utført med et kamlignende instrument med tre ganske brede tænder, hvorav den midterste har hat et litet hak som har efterlatt en svakt ophøiet list i bunden av furen. Med denne kam er trukket et baand rundt karret omtrent en tomme under randen og herfra vertikalt ned til ca. 1 cm. over bunden, slik at de stripete felter veksler med noget smalere glatte. Det vel 1 cm. brede felt ovenfor bunden er orneret med et belte paa 6 tynde linjer, ogsaa trukket med kamlignende redskap. Bunden er knust, men foreligger næsten komplet. Væggen er et sted sprukket fra øverst til nederst. Ellers er karret helt og vel bevaret. Høide 13,1, bredde over randen 15,9 cmb.
Spydspiss av formen Nye Jernaldersfund, fig. 73, 77 men forholdsvis slankere. Forrustet, men formen tydelig. Spor av træ i falen. Længde 20,4 cm. Avb. fig. 15c.
Deler av skelet av fuldvoksent individ, særlig av hjerneskallen og rygsøilen

 

B7548 II – Fvt. kvinnegrav frå fk. nr. 1. Grav 3. Tilv. i B. M. Årbok 1923-1924.

Knop av korsformet bronsespænde, støpt med fuld runding. Har været fæstet paa egen akseb.
Mange skaar av spandformet lerkar, utgjørende tilsammen det meste av karret. Buken er ved vertikale linjegrupper inddelt i felter som er dækket med horisontale linjer med skraalinjer over, til et snorlignende ornament. Godset forholdsvis tyndt. Karret har rester av jernbaand om randen, og er indrettet for det. Formen tør ha været omtrent som Spandformede Lerkar, fig. 27c. Forrustede jern stykker, deriblandt et stykke av bøilen av saks som R. 272, en tynd jernspiss, mulig en syl, en rund liten jernklump som kanske kan ha været et snellehjuld. Smaa træstykker, ett har kjerne av rust og skriver sig sandsynligvis fra et skaft til jernredskape. Kulprøver

 

B7548 III – Fvt. kvinnegrav frå fk. nr. 1. Grav 4. Bilete: tilv. Fig. 11-12. Tilv. i B. M. Årbok 1923-1924.

Korsformet bronsespænde, tidlig form med trinde knopper paa egen akse og indhak til fæste for platen. Under bøilen er en forholdsvis lang ikke facettert plate som skilles fra det slanke dyrehode ved tre profilerte ribber. Lang naaleholder, naal av jern. Længde 11,4 cm. Avb. fig. 11b.
Korsformet bronsespænde av typen Crusiform. Brooches fig. 35, platen under bøilen dog facettert helt op til bøilen. Knoppene sitter paa egen akse og har hak til platen. Lang naaleholder. Længde9,1 cm. Avb. fig. 12c. Korsformet bronsespænde, parstykke til foregaaende. I stykker, men næsten komplet tilsteded. Snellehjul av bronse, kugleformet som R. 166, men forholdsvis høiere. Orneret paa sedvanlig maate med en omløpende linje paa midten og 2 X 4 grupper tredobbelte linjer radiært ut fra hullet. Disse grupper møtes ikke ved midtlinjen. Et stykke av tenen sitter igjen, den er gjennemtrængt av rust og har sandsynligvis hat en holk av jerne. Flatt snellehjul av graalig sten. De avrundede kanter orneret med dobbelte tverstrekerf. Stor kniv med træskaft og holk av jern, sterkt forrustet og brukket. Samlet længde 15 cm. Et 3,7 cm. langt flatt jernstykke, vistnok stykke av en liten knivg. Spandformet lerkar av forholdsvis tyndt, asbestblandet gods. Under randen et ca. 2 cm. bredt felt med ophøiede ribber og linjer. Buken orneret med smale ribber hvori der er indtrykket skraastreker sammenstillet i felter, avvekslende horisontalt og vertikalt. Karret er knust, men foreligger komplet. Høide 12,5, bredde over randen ca. 14,5 cmh. Et stykke Marienglas.

 

Funna i Emblemsvågen mykje dei same som på Ystebøen. Der er sverd, spyd, snellehjul, beltesteinar, leirkar med asbest og korsforma spenner av bronse. Ein haug utmerkar seg i størrelse, medan dei andre er mindre. Kan det vere slik at den som vart gravlagd i den største haugen var mektigare enn dei andre? Kan det ha vore slik at Ystebø-røysene vart bygd der oppe av di det vart for liten plass i Emblemsvågen? Ein kan berre spekulere i veg, men klare svar finn ein neppe. Det hadde likevel vore artig å teste forbindelsen mellom desse funna nærare. Var der for eksempel slektsforbinding mellom dei som vart hauglagde? Det ein veit frå tida kring 400 e. Kr. er i alle fall at det stort sett berre var dei viktigaste i kvart slektsledd som vart gravlagd i haugar. Dette kan tyde på at det er snakk om to generasjonar på Ystebøen og minst to generasjonar i Emblemsvågen. Utfordringa blir om det er slik at dei som vart lagd i dei små haugane også var familieoverhovud, slik at der kanskje var enno fleire generasjonar hauglagde kring ein felles forfar eller hovding. Alt dette kan kanskje framtidig forskning gi nokre svar på om me er heldige. Snorre fortalde i alle fall at ein før vikingtida berre valde ut ein og annan som vart lagd i haug, medan resten vart brende og oska hivd på sjøen.